Geopolitiek rond Venezuela schuift naar Curaçao: meer druk, meer risico’s, meer verantwoordelijkheid

WILLEMSTAD - Volgens het publieke jaarverslag 2024 van de Veiligheidsdienst Curaçao (VDC) is de strategische omgeving rond het eiland in 2024–2025 duidelijk verscherpt. De omstreden Venezolaanse presidentsverkiezing van 28 juli 2024, het daaropvolgende Amerikaanse sanctiebeleid en het opschalen van maritieme en luchtoperaties in de zuidelijke Cariben maken dat Curaçao—met zijn haven, kustwacht en Amerikaanse aanwezigheid—zowel een waarnemingspost als een kwetsbaar doelwit is.

Analyse | Dick Drayer

De VDC wijst op drie duidelijke trends: schepen die misbruik maken van de Curaçaose vlag, toenemende dreiging van cyberaanvallen en risico’s van buitenlandse invloed in vitale sectoren zoals energie en financiën.

De politieke basis in Venezuela is wankel. De nationale kiesraad riep Nicolás Maduro in 2024 opnieuw uit tot president, ondanks brede beschuldigingen van fraude. De Verenigde Staten erkenden juist oppositiekandidaat Edmundo González als winnaar. Bij de parlementsverkiezingen van mei 2025 bleef de regeringspartij aan de macht, mede doordat delen van de oppositie niet meededen. Voor Curaçao betekent dit dat politieke en economische onzekerheid in de regio voorlopig blijft bestaan.

Amerikaanse druk en sancties

De Verenigde Staten trokken in april 2024 een tijdelijke versoepeling van oliesancties in. Daardoor werd de export en investeringsruimte voor Venezuela opnieuw kleiner, wat de kans vergroot dat er via de regio wordt gezocht naar illegale omwegen.

In 2025 is dat beleid verder aangescherpt. Voor Curaçao, dat nauw verbonden is met de regionale logistiek en financiële dienstverlening, verhoogt dit de druk en het risico op reputatieschade.

Curaçao speelt een vaste rol in internationale veiligheidsoperaties. De Amerikaanse Southern Command bevestigde dat de luchtmachtbasis op Aruba-Curaçao nog steeds wordt gebruikt voor gezamenlijke anti-drugsoperaties. Ook Nederland, de Kustwacht en Frankrijk werken hieraan mee. Het gaat niet om tijdelijke acties, maar om structurele samenwerking.

Spillovers vanuit Venezuela

De VDC stelt dat de kans op een nieuwe migratiegolf is afgenomen sinds de grenzen weer open zijn en de aantrekkingskracht van Curaçao kleiner is geworden.

Toch blijven smokkel en illegale overtochten bestaan. De dienst adviseert daarom te blijven investeren in grensbewaking, crisiscoördinatie en opvangcapaciteit.

Schaduwvloten en vlagmisbruik

Het meest zichtbare nieuwe risico ligt op zee. In 2024 doken twintig schepen op die onder Curaçaose vlag voeren om sancties te ontlopen. Curaçao stond daarmee wereldwijd zesde op de lijst.

Het gaat om tankers die gesanctioneerde olie vervoeren. Voor Curaçao, met zijn maritieme economie, is dit een serieuze bedreiging: het vraagt om strikte controle van vlagregistraties en naleving van sancties.

De VDC plaatst dit in een breder kader: Venezuela zoekt toenadering tot Iran en BRICS-landen. Dat verandert de machtsverhoudingen en kan ook de Cariben raken. Er zijn geen aanwijzingen voor terroristische cellen op Curaçao, maar de dienst sluit niet uit dat er via economische kanalen mensen of middelen voor groepen als Hezbollah en Houthi’s in de regio terechtkomen.

Sancties binnen het Koninkrijk

Curaçao is via de Rijkssanctiewet verplicht Europese sancties te volgen. Dat betekent onder meer bevriezing van tegoeden, handelsverboden en reisrestricties.

Dit raakt direct sectoren als olie, handel, banken en diplomatie. Toezicht is nodig, niet alleen op schepen en ladingen, maar ook op financiële instellingen en dienstverleners.

Digitale kwetsbaarheid

Een tweede zwakke plek is digitaal. In 2024 waren er meerdere ransomware-aanvallen. Curaçao beschikt nog niet over een volwaardig noodplan om de gevolgen van een grootschalige cyberaanval op te vangen.

Volgens de VDC kan zo’n aanval de toevoer van basisgoederen en voedsel ontregelen, zeker in een tijd waarin sancties en geopolitieke druk al zwaar wegen.

Beleid en praktijk

De VDC adviseert drie concrete stappen:

1. Erken dat Curaçao, met zijn militaire en maritieme rol, onlosmakelijk verbonden is met internationale veiligheid. Transparantie over de aard en het doel van operaties helpt het draagvlak op het eiland te behouden.

2. Zorg dat naleving van sancties een gezamenlijke verantwoordelijkheid wordt. Dat vraagt om strikte controles op schepen en vlaggen, realtime monitoring van maritiem verkeer en strakke regels voor banken en dienstverleners.

3. Versnel de nationale cyberstrategie en oefen scenario’s waarin fysieke, digitale en juridische dreigingen samenkomen.

Conclusie

De machtsstrijd rond Caracas – van verkiezingsfraude tot olie en sancties – raakt Curaçao direct: op zee, in de lucht, in de financiële wereld en in cyberspace.

Toch beschikt het eiland ook over sterke kaarten: een vaste plaats binnen het Koninkrijk, een bewezen kustwachtketen en een veiligheidsdienst die risico’s helder in beeld brengt.

Door mandaten scherp te definiëren, sancties strikt te handhaven en digitale weerbaarheid op te bouwen, kan Curaçao de geopolitieke druk omzetten in bestuurlijke grip.